Lesdoelen

Elke les van Kleuteruniversiteit is voorzien van een icoon om het doel duidelijk te maken. De doelen sluiten aan bij de kerndoelen van het PO. Hieronder volgt een uitleg over de verschillende doelen.

Je kunt dit overzicht ook downloaden als PDF bestand.


21st Century skills

De 21ste eeuwse vaardigheden zijn competenties die nodig zijn om succesvol te kunnen functioneren in de 21ste eeuw en eveneens van belang zijn voor de samenleving. Ze kunnen zowel los als in samenhang gezien worden, maar altijd in combinatie met vakspecifieke kennis en vaardigheden.

1. Creativiteit
2. Kritisch denken
3. Probleemoplossend denken
4. Communiceren
5. Samenwerken
6. Digitale geletterdheid onderverdeeld in de volgende vaardigheden:
– Computational thinking
– ICT basisvaardigheden
– Informatievaardigheden
– Media wijsheid
7. Sociale en culturele vaardigheden
8. Zelfregulering

Voor een uitgebreide beschrijving van deze vaardigheden kun je het gratis bestand van het SLO downloaden.


Auditief
Lessen met als doel het oefenen van het auditief geheugen, zijn bedoeld om kinderen te helpen informatie die ze horen goed op te slaan. Het geven van enkelvoudige (pak de bal) een meervoudige (pak de bal en leg hem in de bak) opdrachten is hiervan een voorbeeld. De kinderen horen welk woord het langste is. Ze kunnen een zin nazeggen. Ook leren kinderen verschillende klanken, klankgroepen en woorden in de juiste volgorde te onthouden, wat een voorloper is van het leren lezen.


Auditieve analyse
Het kunnen opdelen van korte woorden in losse klanken.


Auditieve synthese
Het samenvoegen van klanken tot een woord.


Begrippen
Bij dit lesdoel bieden we begrippen zoals groot – klein, eerste – laatste, hoog – laag, etc. De kinderen kunnen de deze begrippen herkennen en benoemen in de juiste context.


Cijfers
Het kunnen herkennen en benoemen van een cijfer en deze kunnen koppelen aan de bijbehorende hoeveelheid. Het kunnen redeneren over de telrij in een eenvoudige en betekenisvolle situatie.


Dans (en beweging)
Bij de lessen dans en beweging leren de kinderen zich verplaatsen in de ruimte. Ze gebruiken hierbij verschillende delen van hun lichaam. Verschillende vaardigheden worden hierbij aangeleerd, zoals balanceren, springen, klimmen en bewegen op muziek. De kinderen leren hun eigen lichaam optimaal te gebruiken terwijl ze de ruimte om zich heen verkennen.



Drama
De kinderen kunnen op basis van spel betekenisvolle, eenvoudige situaties spelen. Ze kunnen zich inleven in een rolfiguur met nadruk op beweging en handelingen. Tijdens dit spel kunnen ze rekening houden met elkaar.


Engels
Tijdens de lessen Engels maken de kinderen kennis met een vreemde taal. Er wordt aangesloten bij voor de kinderen vertrouwde thema’s en er wordt gebruik gemaakt van Engelstalige liedjes en prentenboeken. De kinderen luisteren naar de Engelse taal terwijl ze tegelijkertijd kijken naar afbeeldingen.


Filosoferen
Kinderen kunnen kritisch en rationeel denken en daarbij hun denken beargumenteren. Ze kunnen filosofische vragen stellen en beantwoorden en daarbij oplossingen aandragen. Kinderen kunnen aangeven wat voor hen belangrijke waarden zijn met betrekking tot vraagstukken.
Filosoferen maakt ook onderdeel uit van de 21ste eeuwse vaardigheden. Het is gekoppeld en het kritisch en creatief leren denken en komt bij de SLO doelen gedeeltelijk terug in de deelvaardigheid taalbeschouwing en metalinguïstische vaardigheden.


Geld
Geld wordt omschreven als een subdoel binnen het doel Meten. De lessen met dit doel gaan over het kunnen vaststellen en het gepast kunnen betalen van bedragen onder de 10 euro. Daarnaast komen begrippen in de context van geld aan bod: duur, duurder, goedkoop, goedkoper, euro.


Hakken plakken
Het icoon hakken – plakken geeft aan dat de les over de auditieve analyse en synthese van woorden gaat. Het kunnen opdelen van woorden in individuele klanken om ze vervolgens weer samen te voegen tot één woord zijn belangrijke deelvaardigheden van het aanvankelijk lezen.



Hoeken
Met dit icoon worden hoeken beschreven die je in de klas kunt inzetten. Een hoek is een ruimte waarin de kinderen een bepaalde activiteit uitvoeren. De materialen die hierbij nodig zijn worden beschreven. Activiteiten in hoeken nodigen uit tot zelfstandig werken, leren door te doen en leren van elkaar. Zinvolle activiteiten die in de hoeken kunnen worden uitgevoerd worden beschreven.


Klanken
Het kunnen onderscheiden van individuele klanken is een belangrijke stap in de ontwikkeling van het leren lezen. Daarbij is er onderscheid in moeilijkheidsgraad door verschillende posities van klanken te ondervragen. Over het algemeen wordt de eindklank als de makkelijkste vorm ervaren omdat deze klank het laatste blijft hangen. Meestal wordt in een kleutergroep de beginklank als eerste bevraagd en de middenklank wordt gezien als de moeilijkste klank om te onderscheiden. Voornamelijk kleuters die verder in hun ontwikkeling zijn gaan met deze klank aan de slag.


Klankgroepen
Woorden kunnen worden opgedeeld in klankgroepen. Anders dan bij lettergrepen zijn klankgroepen gericht op wat je hoort in een woord. Dit verschil wordt bij het woord potten duidelijk. Wanneer het woord wordt opgedeeld in lettergrepen, zie je pot-ten. Als je luistert naar de verschillende klankgroepen in het woord, hoor je po-tten. Het opdelen van woorden in klankgroepen is een voorbereiding op het latere lezen.


Kleuren
Het kennen en herkennen van de basiskleuren rood, blauw, geel, zwart, groen, oranje, wit, paars, roze en grijs en deze kunnen benoemen.


Koken
Koken op zich kan niet worden benoemd als een lesdoel. Het gaat hierbij vooral om de vaardigheden die erbij komen kijken. Er worden zeer veel lesdoelen aangeboden bij koken: meten, tellen en hoeveelheden, woordenschat, kennis van de wereld en de natuur, motorische vaardigheden en het ontwikkelen van de zintuigen.


Kunstzinnige vorming
Tijdens de lessen kunstzinnige vorming leren de kinderen beelden op hun eigen manier vorm te geven. De lessen sluiten aan bij vertrouwde thema’s. De kinderen maken gebruik van verschillende materialen en technieken. Ze maken ook kennis met verschillende kleuren, texturen en vormen.


Letters
Letters worden spelenderwijs aangeboden in onze activiteiten. Wanneer een kind interesse toont in letters, achten wij het uiterst zinvol om een aanbod te bieden. Het kind is intrinsiek gemotiveerd en dat is de beste voorwaarde voor het leren. Met dit doel bied je een aanbod met de verwachting dat de kinderen (enkele) letters kunnen herkennen en benoemen.


Lezen
We benoemen dit lesdoel voornamelijk in plusprojecten van Kleuteruniversiteit. Hierbij gaat het om het lezen van korte klankzuivere woorden waarbij de vaardigheden auditieve analyse en synthese centraal staan.


Meetkunde
Meetkunde is een ruim omvattend begrip. Er worden verschillende deelvaardigheden onder deze naam aangeduid. Bij Kleuteruniversiteit gaan we uit van de volgende leerdoelen geformuleerd door het SLO:

  • het kunnen oriënteren en plaatsbepalen in de bekende eigen omgeving;
  • het kunnen beschrijven van routes;
  • het kunnen construeren met blokken, papier en ander constructiemateriaal;
  • het kunnen onderzoeken van en opereren met vormen en figuren (bijv. vouwen), schaduwen, spiegels, patronen;
  • het kunnen verkennen en onderzoeken van meetkundige basisvormen (cirkel, vierkant, driehoek) en hun eigenschappen.

Meten
Het icoon meten geeft aan dat de lessen gaan over inhoud, gewicht of lengte en de daarbij horende begrippen bijvoorbeeld licht en zwaar, vol en leeg, lang en kort, dik, dikker dikste, hoog, laag, breed, smal, groot en klein.


Motoriek
Motoriek is het vermogen om te bewegen. Men spreekt over grove of grote motoriek, als de bewegingen groot zijn en met het hele lichaam gemaakt worden. De fijne of kleine motoriek vraagt meer concentratie van een kind, en wordt uitgevoerd met de handen en de vingers.


Muziek
Muziek kunnen kinderen beluisteren of maken. Ze maken kennis met de gevoelens die je met muziek kunt verklanken. Ze zingen liedjes en verkennen verschillende muziekinstrumenten en de klanken die ze geven. Ze maken kennis met begrippen als hard-zacht, hoog-laag en snel-langzaam.


Natuur en techniek
Onder het doel Natuur en Techniek vallen diverse subcategorieën, namelijk:

Natuur: de cyclus van dieren, de verzorging van dieren, benoemen van planten en de onderdelen, kennismaking met natuurkundige verschijnselen zoals licht, kracht, magnetisme en temperatuur, weertypen.
Techniek: onderzoeken en bekijken van materialen en de werking daarvan. Ervaringen opdoen met kleur, smaak en substantie van verschillende producten. Bekijken, bespreken en vergelijken van materialen en de wijze van productie. Het onderzoeken van bewegende delen.
Ruimte: verschillen aangeven tussen grondsoorten, een huis inrichten en de functies van de ruimtes uitleggen, verschillen aangeven tussen het leven vroeger en nu. Zijn zich bewust van hun omgeving en de beroepen in hun leefwereld. De kinderen zijn zich bewust van de verschillen in de samenleving. Hebben besef van verschillende deelnemers in het verkeer. Doen ontdekkingen en experimenten met betrekking tot temperatuur, neerslag, wind.
Tijd: leerlingen:
– Herkennen tijdsbegrippen in betekenisvolle, dagelijkse situaties en de begrippen correct kunnen gebruiken: – dag, nacht, ochtend, middag, avond- vandaag, gisteren, morgen, morgenvroeg, gisteravond- vroeg, vroeger, laat, later, eerder, nu, toen, straks, lang, kort, even, snel.
– Begrijpen onderlinge relaties tussen en volgordes in tijdsbegrippen: bij dag hoort nacht, na de dag komt nacht, na de morgen komt de middag.


Oriëntatie
Het doel oriëntatie richt zich op plaatsbepaling van het kind zelf en/of anderen en voorwerpen in de ruimte door middel van het geven van beschrijvingen of het kunnen volgen van eenvoudige routes dan wel het lezen van een plattegrond. De begrippen die daarbij worden zijn: boven, onder, voor, achter dichtbij, veraf, naast, in, op (actief en passief gebruik) en links, rechts, tegenover, tussen (passief gebruik).


Praten en luisteren
Lessen met deze doelen laten de spreek- en luistervaardigheid van kinderen aan bod komen. Bij spreken gaat het er om dat een kind zich begrijpelijk uit weet te drukken. Ze leren vragen stellen en beantwoorden, en hoe ze hun mening kunnen geven. Bij luistervaardigheid leert een kind de informatie die het hoort op de juiste manier te rangschikken en interpreteren.


Probleemoplossend denken
De kinderen kunnen redeneren over een probleem en daarvoor een passende oplossing bedenken.


Religie
De kinderen maken kennis met verschillende religies.


Rijmen
Bij rijmen ontdekken kinderen dat woorden een zelfde eindklank kunnen hebben. Eind groep 1 moeten kinderen dit kunnen herkennen en zelf kunnen toepassen. Het is een aanwijzing dat de ontwikkeling in het fonologisch bewustzijn op gang komt.


Ruimtelijk inzicht
Het kunnen (na) bouwen en construeren met materiaal zoals blokken, Duplo, Kapla, Lego, kleine blokjes, K’nex of Clics. Dit kan zijn op basis van mondelinge aanwijzing of aan de hand van een voorbeeld vanaf een foto of tekening.


Samenleving en maatschappij
Dit doel richt zich op onze directe omgeving en andere culturen.


Samenwerken
Deze competentie komt ook terug bij de 21ste eeuwse vaardigheden. Ook hier wordt het doel weer uitgesplitst in verschillende deelvaardigheden:

– Communiceren (kan overleggen, luisteren, observeren, duidelijk spreken en reageren)
– Taakuitvoering (herkent verschillende rollen bij zichzelf en benut deze in de samenwerking, houdt zich aan afspraken, stelt zich verantwoordelijk voor zijn bijdrage)
– Organiseren (Kan een proces inrichten om een doel te bereiken, onderhandelt en maakt afspraken met het team)
– Werken in een team en eigen houding (Ondersteunt en begeleidt anderen, functioneert in heterogene groepen, heeft een positieve en open houding ten aanzien van andere ideeën, heeft respect voor verschillen, wil samen met anderen tot een goed resultaat komen en heeft vertrouwen in de eigen capaciteiten.


Schrijven
Het doel schrijven omvat vooral het besef van het begrip en de actie. De uitvoering valt onder het doel motoriek.


Sociaal emotioneel
Bij het doel sociaal emotioneel richten we ons op vier deelgebieden:

– persoonsontwikkeling
– ontwikkeling van de zelfstandigheid
– ontwikkeling van de sociale vaardigheid en het sociale gedrag
– werkhouding


Spelletjes
Tijdens de spel lessen leren kinderen met elkaar samenwerken, terwijl ze een activiteit uitvoeren. Dit kan een bordspel of een tafelspel betekenen, een spel waarbij de nadruk niet op bewegen ligt.


Sport
Tijdens de sport lessen leren kinderen met elkaar samenwerken, terwijl ze een activiteit uitvoeren. Dit kan een beweegactiviteit zijn, zoals een tikspel, maar ook een zangspel zoals ‘zakdoekje leggen’.


Taal
Een zeer breed begrip en leerdoel. Bij Kleuteruniversiteit wordt dit doel vooral benoemd bij activiteiten waarbij kinderen ontdekken dat geschreven taal een communicatieve functie heeft.


Tellen
Lessen met dit doel gaan inhoudelijk over meer dan alleen tellen, getallen en hoeveelheden. De lessen kunnen ook gaan over het verdelen, splitsen, rangtelwoorden en het toepassen van hoeveelheidsbegrippen als meer, minder, evenveel etc.


Tijd
Tijd is een lastig begrip voor kleuters. We besteden aandacht aan dit begrip als we het hebben over de dagen van de week, het ritme van de dag, de maanden van het jaar en het lineair verstrijken van de tijd. Daarnaast is het vertellen van gebeurtenissen in chronologische volgorde een onderdeel van het subdoel Tijd. Begrippen die aan bod komen bij dit doel zijn bijvoorbeeld: dag, nacht, gisteren, morgen, vroeger, nu, toen, straks, lang, kort, eerder, later. Ook leren de kinderen wat de functie is van de verschillende instrumenten die tijd kunnen meten en krijgen ze besef dat het beleven van tijd voor iedereen anders is.


Verhalen
Het doel verhalen houdt in dat kinderen interesse tonen, vragen stellen en de inhoud kunnen voorspellen van een boek. Daarnaast kunnen ze verhalen navertellen aan de hand van illustraties en tonen ze verhaalbegrip.


Visuele discriminatie
Het kunnen ontdekken en aangeven van kleine verschillen in afbeeldingen, woorden of in de omgeving.


Visueel geheugen
De informatie de de kinderen zien, moet op een juiste manier opgeslagen worden. Alleen dan kan de informatie goed gebruikt worden. De kinderen letten hierbij op details en onthouden de informatie. Het visueel geheugen is ook een belangrijke voorloper van het leren lezen, de letters moet immers op de juiste manier en in de juiste volgorde waargenomen worden.


Vormen
Het kennen en kunnen benoemen van de namen van meetkundige figuren zoals cirkel, driehoek, vierkant, rechthoek, bol en kubus. Daarnaast speelt opereren met vormen en figuren een wezenlijke rol bij dit doel. Daarmee wordt o.a. bedoeld: het kunnen maken of namaken en spiegelen van vormen en erover kunnen redeneren erover.


Waarnemen
Het doel waarnemen is een brede omschrijving van de volgende objectieven:

– het kunnen ontdekken en beschrijven van kleine verschillen
– het kunnen ontdekken en beschrijven van overeenkomsten
– het kunnen ontdekken en herhalen van reeksen en patronen
– het kunnen groeperen van voorwerpen op dezelfde kenmerken


Wereldoriëntatie
Onder het ontwikkelingsgebied wereldoriëntatie rekenen we:

– natuur
– techniek
– ruimte

De doelen bij natuur richten zich op kennis van de natuur om het kind heen en het besef van cycli in mens en dier.


Woorden en zinnen
De kinderen leren dat een zin bestaat uit meerdere woorden, en dat een woord een groep letters is die bij elkaar horen. Ze leren zelf zinnen te maken met een woord.


Woordenschat
Bij woordenschat gaat het om het herkennen en begrijpen van woorden en deze gebruiken. Daarnaast richt dit doel zich op het gericht uitbreiden van de woordenschat en het herleiden van woordbetekenissen aan de hand van verhalen.


Zintuigen
Het ontwikkelen van de zintuigen en ontdekken wat ze ermee kunnen doen: ruiken, voelen, zien, horen en proeven. Dit doel staat bij Kleuteruniversiteit hoog in het vaandel. Door beleving via de zintuigen leren kinderen optimaal.